Người Ái Kỷ Trong Tình Yêu: 11 Dấu Hiệu Nhận Biết & Cách Ứng Xử

Bệnh ái kỷ không đơn thuần là sự tự tin thái quá hay tính ích kỷ thông thường. Người ái kỷ thực sự mắc chứng rối loạn nhân cách ái kỷ (NPD) – một bệnh lý tâm thần phổ biến. Việc nhận diện người ái kỷ, đặc biệt trong mối quan hệ tình cảm, là một thách thức. Bài viết này sẽ cung cấp 11 dấu hiệu dễ nhận biết nhất ở người ái kỷ, giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về vấn đề này.

1. Sự quyến rũ ban đầu: Mối quan hệ bắt đầu như một câu chuyện cổ tích với những tin nhắn liên tục thể hiện tình cảm, được các chuyên gia gọi là “ném bom tình yêu”. Họ có thể khen bạn thông minh, hợp nhau ngay từ lần gặp đầu tiên. Nedra Glover Tawwab, người sáng lập Kaleidoscope Counselling, cho biết người ái kỷ cho rằng họ xứng đáng ở bên những người đặc biệt và chỉ những người này mới có thể đánh giá đúng họ. Rebecca Weiler khuyên nên cảnh giác nếu ai đó muốn đẩy nhanh mối quan hệ, vì tình yêu thực sự cần thời gian để phát triển.
   
2. Luôn chứng minh sự tuyệt vời: Người mắc rối loạn nhân cách ái kỷ thích nói về những thành tựu của mình và phóng đại chúng để cảm thấy thoải mái và thông minh hơn người khác, theo nhà trị liệu tâm lý Jacklyn Krol. Tiến sĩ Angela Grace bổ sung rằng họ thường phóng đại khả năng để nhận được sự ngưỡng mộ từ người khác.
3. Khao khát lời khen: Dù có vẻ tự tin, người ái kỷ lại thiếu lòng tự trọng và cần rất nhiều lời khen ngợi. Họ làm mọi cách để nhận được lời khen từ người yêu, thường xuyên khen sáo rỗng để nhận lại, không phải để công nhận bạn. Các chuyên gia cho rằng người ái kỷ sử dụng người khác để nâng cao ý thức về giá trị bản thân, nhưng sự thiếu tự trọng khiến họ càng cần được khen ngợi hơn. Sự khác biệt giữa người tự tin và người ái kỷ là người ái kỷ cần người khác nâng họ lên, hoặc họ sẽ tự nâng mình lên bằng cách hạ thấp người khác và trừng phạt những ai không công nhận sự tuyệt vời của họ.
4. Thiếu sự đồng cảm: Thiếu sự đồng cảm và khả năng cảm nhận cảm xúc của người khác là một trong những đặc điểm nổi bật của người ái kỷ. Chuyên gia Walfish nhận định người mắc bệnh ái kỷ hầu như không quan tâm cảm xúc của người khác, không thể hiện sự đồng cảm, đó là lý do khiến hầu hết các mối quan hệ của họ chấm dứt, mặc dù họ vô cùng lãng mạn. Nếu tình trạng vô tâm kéo dài cùng với sự khó chịu dữ dội mỗi khi bạn đòi hỏi sự quan tâm, đó là một trong những dấu hiệu cảnh báo bạn đang hẹn hò với người ái kỷ.
   
5. Thiếu các mối quan hệ lâu dài: Hầu hết người ái kỷ không có bạn thân lâu năm, chỉ giữ được các mối quan hệ xã giao và những cuộc hẹn hò chóng vánh. Yêu một người ái kỷ, bạn sẽ luôn cảm thấy không dành đủ thời gian cho họ, thậm chí cảm thấy tội lỗi vì đã dành thời gian cho bạn bè, khiến các mối quan hệ xã hội của bạn bị thu hẹp lại.
6. Liên tục lăng mạ: Đột nhiên, mọi thứ bạn làm, từ trang phục đến bạn bè và chương trình TV, đều là vấn đề đối với họ. Chuyên gia Peykar cho biết họ gọi tên, xúc phạm và cho rằng đó chỉ là những lời nói đùa, với mục tiêu hạ thấp lòng tự trọng của người khác. Theo WebMD, người bị rối loạn nhân cách ái kỷ rất thích các phản ứng, vì nó chứng minh họ có khả năng ảnh hưởng đến cảm xúc của người khác. Họ lăng mạ để bạn biết họ tốt đẹp hơn tất cả những người xung quanh, đặc biệt là tốt hơn bạn.
7. Lạm dụng tinh thần (Gaslighting): Gaslighting là một hình thức thao túng và lạm dụng tình cảm, cũng là dấu hiệu của sự ái kỷ. Những người mắc bệnh sẽ liên tục nói dối trắng trợn, buộc tội sai cho người khác, thay trắng đổi đen và bóp méo cuộc sống của bạn. Các dấu hiệu bạn đang bị gaslighting bao gồm:
   • Không còn là chính mình
   • Cảm thấy lo lắng và kém tự tin hơn
   • Thường tự hỏi liệu mình có quá nhạy cảm không
   • Cảm thấy như mọi thứ mình làm đều sai trái
   • Luôn nghĩ rằng tất cả vấn đề trong mối quan hệ là lỗi của mình
   • Xin lỗi thường xuyên ngay cả những việc nhỏ nhặt
   • Cảm giác có gì đó không đúng nhưng lại không thể xác định nó là gì
   • Thường tự hỏi liệu phản ứng của mình với người yêu có phù hợp không
   • Tự biện hộ cho các hành vi sai trái của người yêu

   Ông Peykar cho rằng người bệnh ái kỷ chỉ cảm thấy mạnh mẽ khi được tôn thờ, vì vậy họ sử dụng các chiến thuật thao túng để khiến người khác nghi ngờ về bản thân.
   

8. Để mắt đến đối tượng khác: Nếu người yêu của bạn có biểu hiện lăng nhăng một cách lộ liễu thì bạn cần phải lưu ý. Một số người bị bệnh ái kỷ mong đợi bạn dành cho họ những quyền lợi của một người tình như các cử chỉ thân mật, sự quan tâm, tình dục, nhưng họ vẫn đồng thời để mắt đến người khác – những người mà họ cho là vượt trội hơn bạn. Nhà trị liệu April Kirkwood cho biết bạn có thể nhận thấy rằng người ấy tán tỉnh hoặc nhìn người khác trước mặt bạn, gia đình và bạn bè của bạn. Nếu bạn lên tiếng để đòi hỏi sự chung thủy, họ sẽ đưa ra các lý do để có thể đổ lỗi cho bạn (như việc bạn quá phiền toái) và mọi thứ vẫn không thay đổi. Nếu bạn im lặng, họ sẽ cho rằng bạn đáng bị như vậy. Những cam kết trong tình yêu có lợi cho bạn sẽ không tồn tại nếu bạn yêu một người bị rối loạn nhân cách ái kỷ.
9. Không bao giờ xin lỗi: Thật bất khả thi nếu bạn muốn tranh luận với một người mắc bệnh ái kỷ. Theo ông Tawwab, không có gì phải bàn cãi hay thỏa hiệp với một người ái kỷ, bởi vì họ luôn luôn đúng. Với họ, các cuộc tranh cãi chỉ nhằm mục đích dạy cho bạn những bài học nhớ đời. Weiler khuyên bạn nên tránh đàm phán và tranh luận với bệnh nhân ái kỷ vì nó sẽ khiến bạn cảm thấy điên rồ. Sự kiểm soát và các cuộc chiến chỉ khiến cho người ái kỷ cảm thấy mạnh mẽ hơn. Bạn tốt nhất đừng chống trả họ. Bệnh ái kỷ khiến họ luôn nghĩ mình không bao giờ sai, vì vậy người ái kỷ không bao giờ nói xin lỗi, cho dù đó là những tình huống họ rõ ràng có lỗi như đến trễ, hủy bỏ kế hoạch, nói dối.
10. Hoảng loạn khi bạn muốn chia tay: Khi bạn muốn chia tay, người bị rối loạn nhân cách ái kỷ sẽ rất hoảng loạn và ra sức níu kéo như thể họ yêu bạn rất nhiều. Thực ra là vì họ ghét các phép trừ, thứ họ muốn là giữ bạn ở lại và kiểm soát bạn. Người bị bệnh ái kỷ lại là những người khá thông minh, những lời hứa hẹn được đưa ra và bạn đồng ý ở lại. Thế nhưng, chẳng bao lâu sao đâu lại vào đó. Người ái kỷ chưa và sẽ không bao giờ thực sự thay đổi. Hầu hết người mắc chứng bệnh này chỉ buông bỏ bạn khi họ đã tìm được mối quan hệ khác đáp ứng được nhu cầu của họ hơn.
11. Đả kích sau chia tay: Nếu bạn khăng khăng muốn chia tay, người bị rối loạn nhân cách ái kỷ sẽ lên kế hoạch làm tổn thương bạn vì bạn đã dám bỏ rơi họ, theo Peykar. Họ cảm thấy bị xúc phạm nghiêm trọng đến nỗi nó khiến họ giận dữ và căm ghét đối với bất cứ ai đã phạm sai lầm với họ. Tất cả đều là lỗi của người khác, bao gồm cả việc chia tay. Họ sẽ bắt đầu nói xấu bạn hoặc ngay lập tức hẹn hò với người khác với mong muốn khiến bạn ghen tị. Đồng thời, đó cũng là hành động chữa lành cái tôi của họ. Họ cũng sẽ ly gián mối quan hệ của bạn với bạn bè. Theo Tawwab, sĩ diện là tất cả đối với bệnh nhân ái kỷ, họ không cho phép ai can thiệp vào nó.

Các chuyên gia cho biết, bạn không thể thay đổi một người mắc chứng bệnh ái kỷ hoặc làm cho họ hạnh phúc bằng cách yêu họ nhiều hơn. Không bao giờ là đủ đối với người ái kỷ. Điều tốt nhất bạn có thể làm với họ là giới thiệu một bác sĩ giỏi, sau đó dừng mối quan hệ này lại. Bạn cũng nên chặn các kênh liên lạc vì rất có thể họ sẽ làm phiền bạn.

Nguồn: https://merakicenter.edu.vn/ Tác giả: Nguyễn Lân dũng