Tiêu Thụ Tài Sản Phạm Tội: Khái Niệm, Quy Định & Mức Phạt (2025)

Tiêu Thụ Tài Sản Phạm Tội Mà Có Là Gì? Quy Định Pháp Luật Liên Quan

Hành vi tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có không chỉ gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội mà còn xâm phạm trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản hợp pháp của công dân. Vậy, tiêu thụ tài sản phạm tội mà có là gì? Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về hành vi này, các yếu tố cấu thành tội phạm và những quy định pháp luật liên quan.

Khái Niệm và Dấu Hiệu Pháp Lý Của Tội Tiêu Thụ Tài Sản Phạm Tội

Điều 323 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có. Trong đó, hành vi tiêu thụ tài sản được hiểu là hành vi mua, bán, thuê, cho thuê hoặc thực hiện các giao dịch khác đối với tài sản mà người thực hiện biết rõ là tài sản có nguồn gốc từ hành vi phạm tội của người khác, nhưng không có sự hứa hẹn trước.

“Tài sản do người khác phạm tội mà có” được hiểu như thế nào?

Theo Thông tư liên tịch số 09/2011/TTLT-BCA-BQP-BTP-NHNNVN-VKSNDTC-TANDTC, “tài sản do người khác phạm tội mà có” bao gồm:

1. Tài sản có được trực tiếp từ việc thực hiện hành vi phạm tội (ví dụ: tài sản chiếm đoạt được, tham ô, nhận hối lộ).
2. Tài sản có được từ việc mua bán, đổi chác bằng tài sản có được trực tiếp từ việc thực hiện hành vi phạm tội (ví dụ: xe máy có được từ việc dùng tiền tham ô để mua).

Tài sản ở đây có thể là vật, tiền, giấy tờ có giá, quyền tài sản, bất động sản, động sản, hoa lợi, lợi tức, vật chính, vật phụ, vật chia được, vật không chia được, vật tiêu hao, vật không tiêu hao, vật cùng loại, vật đặc định, vật đồng bộ.

“Biết rõ tài sản là do người khác phạm tội mà có” nghĩa là gì?

Đây là yếu tố quan trọng để xác định trách nhiệm hình sự. “Biết rõ” có nghĩa là có căn cứ chứng minh người tiêu thụ biết được tài sản có được trực tiếp từ người thực hiện hành vi phạm tội hoặc từ việc mua bán, đổi chác bằng tài sản có được trực tiếp từ người thực hiện hành vi phạm tội.

Các Yếu Tố Cấu Thành Tội Tiêu Thụ Tài Sản do Phạm Tội

Để cấu thành tội tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, cần có đủ các yếu tố sau:

• Chủ thể: Bất kỳ cá nhân nào có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi theo quy định của pháp luật. Pháp nhân thương mại hiện tại không phải là chủ thể của tội này.
• Khách thể: Trật tự an toàn xã hội và quyền sở hữu tài sản của người khác.
• Mặt khách quan: Hành vi tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có (mua, bán, thuê, cho thuê…).
• Mặt chủ quan: Lỗi cố ý trực tiếp, tức là người phạm tội biết rõ tài sản mà họ tiêu thụ là tài sản do người khác phạm tội mà có.

Mức Phạt Cho Tội Tiêu Thụ Tài Sản Phạm Tội

Điều 323 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định các khung hình phạt khác nhau tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội:

• Khoản 1: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu tiêu thụ tài sản mà biết rõ là do người khác phạm tội mà có.
• Khoản 2: Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, tài sản trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng, thu lợi bất chính từ 20.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng, hoặc tái phạm nguy hiểm.
• Khoản 3: Phạt tù từ 07 năm đến 10 năm nếu tài sản trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng hoặc thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng.
• Khoản 4: Phạt tù từ 10 năm đến 15 năm nếu tài sản trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên hoặc thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên.
• Khoản 5: Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Một Số Lưu Ý Khi Áp Dụng Điều 323 BLHS

• Hành vi tiêu thụ tài sản phải không có sự hứa hẹn trước với người phạm tội. Nếu có hứa hẹn trước, người tiêu thụ có thể bị coi là đồng phạm.
• Việc xác định giá trị tài sản là căn cứ để định khung tăng nặng hình phạt.

Kiến Nghị Hoàn Thiện Pháp Luật

Để nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm này, tác giả kiến nghị sửa đổi Điều 323 BLHS theo hướng mở rộng phạm vi áp dụng đối với cả hành vi tiêu thụ tài sản do người khác vi phạm pháp luật mà có (không nhất thiết phải là tội phạm). Đồng thời, cần xem xét bổ sung pháp nhân thương mại là chủ thể của tội phạm này.

Kết Luận

Tội tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là một loại tội phạm nguy hiểm, gây ảnh hưởng xấu đến trật tự xã hội. Việc nắm vững các quy định của pháp luật về tội phạm này là rất quan trọng để mỗi người dân có thể nâng cao ý thức phòng ngừa và tránh xa các hành vi vi phạm pháp luật.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
2. Nghị định số 144/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ; phòng, chống bạo lực gia đình.
3. Thông tư liên tịch số 09/2011/TTLT-BCA-BQP-BTP-NHNNVN-VKSNDTC-TANDTC ngày 30/11/2011 của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao.

Nguồn: https://merakicenter.edu.vn/ Tác giả: Nguyễn Lân dũng