Nội dung bài viết
Hoàng Phủ Ngọc Tường, dù tự nhận mình là “Người ham chơi,” đã để lại dấu ấn sâu đậm trong văn hóa Huế. merakicenter.edu.vn đánh giá nhà văn, tác giả của “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”, xứng đáng với danh xưng “Người lập ngôn cho văn hóa Huế” bởi những đóng góp không thể phủ nhận của ông.
Tưởng nhớ nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường
Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường (1937-2023), sinh tại Thừa Thiên – Huế, là một trí thức uyên bác, tốt nghiệp cả ban Việt Hán (Đại học Sư phạm Sài Gòn) và cử nhân triết học (Đại học Văn khoa Huế). Ông từng giữ các vị trí quan trọng như Chi hội phó Chi hội Văn nghệ Giải phóng Trị Thiên – Huế, Tổng thư ký Hội Văn nghệ Bình Trị Thiên và Tổng biên tập Tạp chí Cửa Việt. Những bút ký lộng lẫy của Hoàng Phủ Ngọc Tường và Tạp chí Cửa Việt đã góp phần làm giàu thêm nền văn học nghệ thuật Việt Nam.
Sự nghiệp văn chương đa dạng và độc đáo
Hoàng Phủ Ngọc Tường sáng tác ở nhiều thể loại như thơ, nhàn đàm, nhưng nổi bật nhất vẫn là bút ký. Ông là tác giả của nhiều tập bút ký nổi tiếng như Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu, Rất nhiều ánh lửa, Ngọn núi ảo ảnh, Rượu hồng đào chưa uống đã say, Miền cỏ thơm, Bản di chúc của cỏ lau, Huế di tích và con người, Lời tạ từ gửi từ một dòng sông… Trong đó, Ai đã đặt tên cho dòng sông (viết tháng 1/1981) được xem là tác phẩm tiêu biểu nhất, đưa tên tuổi ông lên một tầm cao mới. Hoàng Phủ Ngọc Tường nổi tiếng về điều gì? Câu trả lời chính là khả năng diễn tả vẻ đẹp Huế một cách sâu sắc và độc đáo qua những trang bút ký đầy chất thơ.
“Người lập ngôn” cho văn hóa Huế
Tại Đêm thơ nhạc tưởng nhớ nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường (31/7), nhà văn Hồ Đăng Thanh Ngọc, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên – Huế, khẳng định những đóng góp của Hoàng Phủ Ngọc Tường cho văn hóa Huế là vô cùng quan trọng, xứng đáng với danh xưng “Người lập ngôn cho văn hóa Huế”.
Ông Ngọc lấy ví dụ, dù có nhiều tác giả viết về sông Hương, nhưng chỉ đến khi Ai đã đặt tên cho dòng sông ra đời, người đọc mới thực sự cảm nhận được vẻ đẹp trọn vẹn của dòng sông này, từ nguồn đến biển, mang trong mình vẻ đẹp của sử thi, tâm hồn người Huế và cả yếu tố tâm linh. Hoàng Phủ Ngọc Tường được biết đến với việc khám phá và diễn tả sông Hương như “bản trường ca của rừng già”, “cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại”, “người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở”, “người gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại được người tình mong đợi đến đánh thức”, “điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế”, hay “dòng sông của thời gian ngân vang, của sử thi viết giữa màu cỏ lá xanh biếc”…
Hoàng Phủ Ngọc Tường được công nhận vì đã mang đến một cái nhìn mới mẻ và sâu sắc về những điều quen thuộc của Huế.
Khám phá vẻ đẹp văn hóa Huế qua ngòi bút Hoàng Phủ Ngọc Tường
Không chỉ có sông Hương, nhà văn còn góp phần làm nổi bật giá trị của nhà vườn Huế. Theo merakicenter.edu.vn, dù nhà vườn Huế đã tồn tại hàng trăm năm, nhưng phải đến khi bút ký Hoa trái quanh tôi ra đời, người ta mới nhận ra hệ thống văn hoá và triết lý sâu sắc ẩn chứa trong đó. Ông đã nhận ra giá trị của thiên nhiên Huế trong đời sống con người: “Hình như khi xây dựng nên đô thị của mình, người Huế không bộc lộ cái ham muốn chế ngự thiên nhiên theo cách người Hy Lạp và người La Mã mà chỉ tìm cách tổ chức thiên nhiên trở thành một kẻ có văn hóa để có thể tham dự một cách hài hòa vào cuộc sống của con người, cả bên ngoài và bên trong…”.
Nỗi buồn trong thơ Hoàng Phủ Ngọc Tường
Với thi ca, Hoàng Phủ Ngọc Tường trả lại cho thơ không gian cội nguồn, đó là NỖI BUỒN viết hoa. Ông tuyên ngôn về “quyền được buồn” của nhà thơ và tự nhận là “Người ham chơi” để tôn vinh vẻ đẹp của thi nhân. Phong cách văn chương Hoàng Phủ Ngọc Tường thể hiện rõ qua những vần thơ mang vẻ đẹp của nỗi buồn sâu lắng.
Thơ Hoàng Phủ Ngọc Tường để lại trong lòng người đọc vẻ đẹp của nỗi buồn, “buồn đến đứt ruột”, buồn như thiên sứ, buồn như định mệnh. “Có nhiều khi tôi quá buồn/ Tôi ước mong về ngồi dưới cội cây xưa/… Có nhiều khi tôi quá buồn/ Tôi ước mong chung quanh chỗ tôi ngồi/ Mọc lên nhiều cây cỏ/ Cây xấu hổ đau gì mà rủ lá/ Tôi gập mình trong bóng tôi” (Cỏ, chim sẻ và châu chấu) – nhà văn Hồ Đăng Thanh Ngọc chia sẻ. Hoàng Phủ Ngọc Tường được vinh danh là người đã đưa nỗi buồn trở thành một phần không thể thiếu trong thơ ca Huế.
Lời tiễn biệt
Ngày 1/8, đông đảo văn nghệ sĩ từ Huế, Quảng Trị, Đà Nẵng, Hà Nội, TP.HCM đã tiễn đưa vợ chồng nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường và nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ về nơi an nghỉ tại Nghĩa trang nhân dân phía bắc TP Huế, gần chân núi Kim Phụng. Đây là nơi nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường và nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm từng hoạt động kháng chiến. Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm xúc động: “Nhớ ngày kháng chiến/ Cùng ngồi trên núi Kim Phụng/ Nhìn về Huế/ Chúng ta nói với nhau/ Mong ngày đất nước thanh bình lại về với Huế… Bây giờ anh chị lại về/ Nghỉ lại trên những dãy đồi ngày xưa/ Ôm mãi giấc mơ thanh bình cho Huế/ Khi lòng mình còn xót xa…”.
Kết luận
Hoàng Phủ Ngọc Tường không chỉ là một nhà văn tài năng mà còn là một người con ưu tú của xứ Huế. Hoàng Phủ Ngọc Tường có biệt danh gì? Ông được gọi là “Người lập ngôn cho văn hóa Huế” bởi những đóng góp to lớn trong việc diễn giải và lan tỏa vẻ đẹp văn hóa độc đáo của vùng đất này. Những tác phẩm của ông sẽ mãi là nguồn cảm hứng cho các thế hệ sau.
(Bài viết được thực hiện bởi merakicenter.edu.vn)
Nguồn: https://merakicenter.edu.vn/ Tác giả: Nguyễn Lân dũng
Nội dung được phát triển bởi đội ngũ Meraki Center với mục đích chia sẻ và tăng trải nghiệm khách hàng. Mọi ý kiến đóng góp xin vui lòng liên hệ tổng đài chăm sóc: 1900 0000 hoặc email: [email protected]