Chưa Đỗ Ông Nghè Đã Đe Hàng Tổng Là Gì? Giải Nghĩa Chi Tiết

Từ nội dung Tuyển tập thành ngữ, tục ngữ Việt Nam có câu: “Chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng”.

1. “Chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng” nghĩa là gì?

Thành ngữ “chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng” xuất phát từ xã hội phong kiến xưa, ẩn chứa nhiều tầng ý nghĩa thâm thúy.

“Ông nghè” là cách gọi trân trọng dành cho những người tài cao, đỗ đạt cao trong các kỳ thi quan trọng thời phong kiến, như thi Hương, thi Hội,…

“Hàng tổng” (hay “Tổng trấn”) lại là một đơn vị hành chính thời xưa, bao gồm nhiều xã.

Theo lệ cũ, khi một người đỗ đạt cao và trở thành “ông nghè”, cả “tổng” sẽ cử người ra đón rước long trọng, thể hiện sự tôn vinh, chúc mừng.

Thành ngữ “chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng” được dùng để chỉ những người chưa thành công, chưa có thành tựu gì đáng kể nhưng đã vội vênh váo, tự cao tự đại, coi thường người khác.

Mượn hình ảnh “ông nghè” và “hàng tổng”, câu nói này còn mang ý nghĩa rộng hơn, phê phán những kẻ có chút quyền lực, tiền bạc đã hống hách, bắt nạt người yếu thế, thậm chí quên ơn người đã giúp đỡ mình.

2. Bài học khiêm nhường từ “chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng”

Câu nói “chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng” không chỉ phê phán thói tự cao tự đại, mà còn là lời nhắc nhở về đức tính khiêm nhường.

Khiêm nhường là đức tính tốt đẹp, cần được trau dồi mỗi ngày. Đó là thái độ không tự kiêu, không khoe khoang, luôn tôn trọng người khác.

Trong cuộc sống, mỗi người chỉ là một cá thể nhỏ bé, ai cũng có điểm mạnh, điểm yếu. Sống khiêm nhường giúp chúng ta hoàn thiện bản thân, mở ra những cơ hội tốt đẹp.

Như câu “lúa chín cúi đầu”, người càng giỏi càng khiêm tốn, càng được yêu mến, kính trọng. Khiêm tốn không phải là tự ti, mà là nhận thức đúng về giá trị bản thân, tự hào về những đóng góp của mình. “Thắng không kiêu, bại không nản”, khiêm nhường giúp nâng cao giá trị con người.

Trong xã hội hiện nay, không khó để bắt gặp những người có chút quyền lực đã hống hách, gây khó dễ cho người khác. Những hành vi này sớm muộn cũng sẽ bị xã hội lên án, xa lánh. Thói huênh hoang, “chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng” chỉ mang lại rắc rối và sự coi thường.

Cuộc sống là một hành trình dài, luôn có những điều bất ngờ. Nếu tự mãn với thành công trước mắt, ngủ quên trên chiến thắng, chúng ta sẽ tự đánh mất tương lai. Hãy nỗ lực hết mình, nhưng đừng quên giá trị cốt lõi, học cách khiêm tốn để đạt được những thành công lớn hơn.

3. Những câu nói về sự khiêm nhường trong văn học Việt

Sự khiêm nhường, giản dị luôn được đề cao trong kho tàng văn học Việt Nam. Cùng suy ngẫm những câu nói răn dạy của cha ông ta:

• Một lần khiêm tốn bằng bốn lần tự cao.
• Ếch ngồi đáy giếng.
• Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng!
• Cậy tài, cậy khéo, khoe khôn
  Đừng cậy có của đa ngôn quá lời.
• Của thời mặc của ai ơi
  Đừng cậy có của coi người mà khinh.
• Nhún nhường quý trọng biết bao
  khoe khoang kiêu ngạo ai nào có ưa.
• Ôi thôi quần tím , ống dài
  Dây lưng mua chịu khoe giàu với ai
• Con gà rừng tốt mã khoe lông
  Chẳng cho đi chọi, nhốt lồng làm chi!
• Khiêm tốn bao nhiêu vẫn thấy thiếu
  Tự kiêu một chút đã thấy thừa

“Chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng” nhắc nhở chúng ta rằng sự ngạo mạn sẽ đánh mất giá trị bản thân. Hãy học cách sống giản dị, khiêm tốn để vươn tới thành công bền vững.

Nguồn: https://merakicenter.edu.vn/ Tác giả: Nguyễn Lân dũng