Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Quốc Tế: Định Nghĩa, Đặc Điểm & Lưu Ý 2025

Tìm Hiểu Về Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Quốc Tế

Để hiểu rõ về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, trước tiên cần nắm vững khái niệm hợp đồng quốc tế nói chung.

Hợp Đồng Quốc Tế Là Gì?

Hợp đồng quốc tế là thỏa thuận được ký kết giữa các bên có quốc tịch khác nhau hoặc trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau. Vì chủ thể của hợp đồng có thể đến từ các quốc gia khác nhau, luật áp dụng cho hợp đồng quốc tế thường tuân thủ các nguyên tắc của tư pháp quốc tế, cho phép các bên tự do lựa chọn luật áp dụng và địa điểm giải quyết tranh chấp.

Hợp đồng quốc tế được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, trong đó phổ biến nhất là hợp đồng hợp tác kinh doanh và đặc biệt là hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Quốc Tế Là Gì?

Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (hay hợp đồng ngoại thương) là hợp đồng được ký kết giữa các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau. Hàng hóa, đối tượng của hợp đồng, sẽ được chuyển từ quốc gia này sang quốc gia khác, tạo ra sự dịch chuyển qua biên giới quốc gia hoặc vùng lãnh thổ. Biên giới ở đây có thể hiểu là biên giới địa lý hoặc biên giới pháp lý, ngay cả khi không có sự dịch chuyển về mặt lãnh thổ.

Theo quy định của Luật Thương mại, hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế phải được lập thành văn bản hoặc các hình thức có giá trị pháp lý tương đương. Hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế có thể diễn ra dưới các hình thức sau:

• Xuất khẩu/Nhập khẩu
• Tạm nhập/Tái xuất, Tạm xuất/Tái nhập
• Chuyển khẩu

Đặc Điểm Của Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Quốc Tế

So với các hợp đồng thông thường, hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế có những đặc điểm riêng biệt, chủ yếu do yếu tố quốc tế của các bên tham gia.

Về Chủ Thể

Thông thường, chủ thể của hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế có trụ sở ở các quốc gia khác nhau. Tuy nhiên, cũng có trường hợp các bên giao kết hợp đồng có trụ sở trên cùng một quốc gia/vùng lãnh thổ. Chủ thể của hợp đồng thường là các thương nhân, bao gồm cá nhân và pháp nhân, trực tiếp tham gia hoạt động kinh doanh.

Để đủ điều kiện tham gia vào các hoạt động thương mại, các cá nhân và pháp nhân này phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. Quy định đối với thương nhân có thể khác nhau tùy theo từng quốc gia, vì vậy, trước khi ký kết hợp đồng, các bên cần xem xét kỹ các điều kiện cụ thể tại quốc gia nơi thương nhân đăng ký hoạt động.

Về Đối Tượng Của Hợp Đồng

Đối tượng của hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế là hàng hóa, phải là động sản để có thể dịch chuyển qua biên giới của các quốc gia/vùng lãnh thổ.

Về Đồng Tiền Thanh Toán

Đồng tiền thanh toán có thể là nội tệ của một trong hai bên hoặc là ngoại tệ đối với cả hai bên. Các bên có thể thỏa thuận để lựa chọn đồng tiền sử dụng trong quá trình giao dịch. Đây là một điểm khác biệt so với hợp đồng mua bán hàng hóa trong nước, nơi các bên bắt buộc phải sử dụng Đồng Việt Nam.

Về Ngôn Ngữ Của Hợp Đồng

Không có quy định bắt buộc về ngôn ngữ sử dụng trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Tuy nhiên, phần lớn các thương nhân thường sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ chính trong hợp đồng.

Về Cơ Quan Giải Quyết Tranh Chấp

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu có tranh chấp phát sinh, các bên có thể giải quyết tranh chấp tại tòa án của một trong hai quốc gia nơi các bên giao kết hợp đồng đặt trụ sở, hoặc tại cơ quan trọng tài quốc tế.

Về Luật Áp Dụng

Luật điều chỉnh hợp đồng do các bên lựa chọn. Các bên có thể chọn luật của quốc gia mà một trong hai bên đăng ký hoạt động/có quốc tịch, hoặc chọn luật của một quốc gia thứ ba. Bên cạnh luật của các quốc gia, hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế cũng có thể áp dụng các tập quán quốc tế, ví dụ như Công ước Viên về mua bán hàng hóa quốc tế (CISG).

Những Lưu Ý Khi Soạn Thảo Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Quốc Tế

Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế mang yếu tố quốc tế, do đó, khi soạn thảo hợp đồng, các bên cần đặc biệt lưu ý đến các quy định trong nước và luật của quốc gia nơi chủ thể còn lại có quốc tịch. Để đảm bảo giao kết hợp đồng thuận lợi và bảo vệ quyền lợi, các bên cần chú ý đến một số yếu tố sau:

Về Điều Khoản Thông Tin

Khi giao kết hợp đồng, các bên cần điền đầy đủ và chính xác các thông tin cơ bản. Nội dung này cần được đảm bảo chính xác trước khi ký kết.

• Đối với cá nhân: Cần ghi đầy đủ tên, số chứng minh thư, địa chỉ thường trú.
• Đối với tổ chức/doanh nghiệp: Ghi tên đầy đủ, trụ sở doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật, số giấy phép thành lập và mã số thuế.

Về Đối Tượng Của Hợp Đồng

Tùy thuộc vào loại hợp đồng, đối tượng của hợp đồng sẽ có sự khác biệt:

• Hợp đồng dịch vụ/Hợp đồng gia công hàng hóa: Đây là các loại hợp đồng có đối tượng cụ thể. Trong hợp đồng, các bên cần xác định rõ ràng công việc, ghi chi tiết về cách thức thực hiện, người thực hiện, kết quả sau khi hoàn thành.
• Hợp đồng mua bán hàng hóa: Đối tượng của hợp đồng là hàng hóa. Khi giao kết hợp đồng, các bên cần ghi rõ loại hàng hóa, số lượng, yêu cầu về chất lượng.

Lưu Ý Về Các Điều Khoản Trong Hợp Đồng

Để đảm bảo tính chặt chẽ và giá trị pháp lý của hợp đồng, các bên cần lưu ý đến một số điều khoản quan trọng sau:

• Điều khoản đảm bảo chất lượng hàng hóa: Điều khoản này quy định về chất lượng hàng hóa. Tùy thuộc vào loại hàng hóa, quy chuẩn sẽ có sự khác biệt. Quy định càng chi tiết, việc xác định quyền và trách nhiệm của các bên càng cụ thể và dễ dàng hơn. Tham khảo tiêu chuẩn ISO 9000 hoặc các tiêu chuẩn ngành liên quan để có cơ sở đánh giá khách quan.
• Điều khoản về thanh toán: Khi thỏa thuận về thanh toán, cần lưu ý hai yếu tố:
  • Giá của từng loại hàng hóa: Cần ghi chi tiết giá và quy định giá này có bao gồm các loại thuế, phí, lệ phí khác hay không.
  • Phương thức thanh toán: Ghi rõ đồng tiền thanh toán. Trong mua bán hàng hóa quốc tế, các phương thức thanh toán trực tuyến thường được sử dụng. Trong hợp đồng cũng cần ghi rõ số tài khoản giao dịch, bên chịu phí chuyển khoản và lãi suất trong trường hợp trả chậm tiền hàng. Các phương thức thanh toán quốc tế phổ biến bao gồm L/C (Letter of Credit), T/T (Telegraphic Transfer), và thanh toán qua các nền tảng như PayPal.
• Điều khoản về hủy bỏ hợp đồng: Việc hủy hợp đồng thường xảy ra do vi phạm về giao hàng. Trong trường hợp vi phạm, các bên có thể hủy bỏ phần hợp đồng liên quan và yêu cầu bên vi phạm bồi thường thiệt hại. Các bên có thể quy định về trường hợp giao hàng thừa/thiếu, giao hàng sai quy định, không đồng bộ hoặc không đúng chủng loại hàng hóa. Tham khảo Công ước Viên 1980 (CISG) để biết thêm chi tiết về các trường hợp hủy hợp đồng hợp pháp.
• Điều khoản giải quyết tranh chấp: Khác với hợp đồng mua bán hàng hóa trong nước, khi giao kết hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, bên cạnh tòa án, các bên có thể lựa chọn giải quyết tranh chấp tại trọng tài thương mại. Các bên cần lưu ý vấn đề này để thỏa thuận lựa chọn một trong hai cơ quan trên khi có tranh chấp. Các tổ chức trọng tài uy tín bao gồm Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) và Tòa Trọng tài ICC.
• Điều khoản về phí vận chuyển và các chi phí liên quan: Các bên nên thỏa thuận rõ về chi phí giao hàng hoặc chi phí phát sinh trong quá trình giao hàng. Incoterms 2020 là bộ quy tắc quốc tế quy định về trách nhiệm và chi phí liên quan đến giao hàng, giúp các bên phân chia rõ ràng nghĩa vụ của mình.

Kết Luận

Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (hợp đồng ngoại thương) có nhiều yếu tố cần lưu ý do tính chất quốc tế và liên quan đến các quy định của pháp luật quốc tế và luật của nước nơi chủ thể còn lại là thành viên. Vì vậy, các bên cần đặc biệt chú ý để đảm bảo giao kết hợp đồng thuận lợi và bảo vệ các quyền lợi chính đáng.

Nguồn: https://merakicenter.edu.vn/ Tác giả: Nguyễn Lân dũng