Mùng 9 Tháng 9 Âm Lịch: Khám Phá Tết Trùng Cửu & Ý Nghĩa Đặc Biệt

Tết Trùng Cửu, hay còn gọi là Tết Trùng Dương, là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người dân Việt Nam và nhiều nước châu Á khác. Vậy mùng 9 tháng 9 âm lịch là ngày gì mà lại được coi trọng đến vậy? Hãy cùng khám phá nguồn gốc, ý nghĩa và những phong tục đặc sắc của ngày lễ này.

Nguồn Gốc Tết Trùng Cửu

Tết Trùng Cửu bắt nguồn từ Trung Quốc, nơi số 9 được coi là số dương. Sự trùng lặp của hai số 9 (mùng 9 tháng 9) mang ý nghĩa đặc biệt, tượng trưng cho sự trường thọ và may mắn. Từ “Trùng Cửu” hay “Trùng Dương” đều nhấn mạnh sự lặp lại này.

Theo dòng chảy lịch sử, Tết Trùng Cửu đã trải qua nhiều biến đổi và gắn liền với những câu chuyện, truyền thuyết khác nhau:

• Thời nhà Tần (221 trước Công nguyên): Sau khi thống nhất đất nước, nhà Tần tổ chức các hoạt động cúng tế vào tháng 9 âm lịch hàng năm để chúc mừng mùa màng bội thu. Ngày mùng 9 tháng 9 được xem là ngày lành, đánh dấu sự ra đời của Tết Trùng Cửu với ý nghĩa ban đầu là chúc mừng mùa màng.
• Đời Hậu Hán (25-250): Tích xưa kể về Hoàng Cảnh, người được thầy là Phí Trường Phòng báo trước về tai họa vào ngày 9/9. Theo lời thầy, Hoàng Cảnh đưa cả nhà lên núi cao, tránh được tai ương. Khi trở về, gia súc trong nhà đều bị dịch chết. Từ đó, phong tục đeo túi thơm đựng hạt thù du và uống rượu hoa cúc ra đời để xua đuổi tà khí, phòng tránh bệnh tật.
• Sách “Phong Thổ Ký”: Ghi chép về việc vua Kiệt đời nhà Hạ tàn bạo, Thượng Đế giáng thủy tai vào ngày 9/9 khiến dân chúng phải lên núi cao lánh nạn. Tục lệ này dần trở thành phong tục truyền thống.
• Đời Hán Văn Đế: Vua cho dựng đài cao trong cung, cùng gia đình lên đài để tránh ngày mùng 9 tháng 9. Đến đời nhà Đường (618-907), ngày này trở thành lễ Tết Trùng Cửu, các văn nhân sĩ tử thường mang rượu và thơ lên núi ngâm vịnh.

Việc leo núi trở thành một hoạt động quan trọng và phổ biến nhất trong Tết Trùng Cửu.

Sự Thật Nguồn Gốc Tết Trùng Cửu và Ý Nghĩa Ngày 9 Tháng 9 Âm Lịch

Tết Trùng Cửu còn được gọi là “Từ thanh,” nghĩa là “tạm biệt thảm cỏ xanh.” Sau ngày này, mùa đông đến, cây cối tàn úa, không còn thích hợp cho các hoạt động vui chơi ngoài trời. Vì vậy, Tết Trùng Cửu là cơ hội cuối cùng để mọi người tận hưởng không khí mùa thu trước khi mùa đông ập đến. Tại Thái An, Sơn Đông (Trung Quốc), cuộc thi leo núi Thái Sơn thường được tổ chức vào dịp này, thu hút đông đảo người tham gia.

Ngày nay, Tết Trùng Cửu mang một ý nghĩa mới, đặc biệt là ở Trung Quốc. Năm 1989, chính phủ Trung Quốc quyết định chọn ngày 9 tháng 9 âm lịch là “Ngày Người cao tuổi.” Sự kết hợp này vừa giữ gìn giá trị truyền thống của Tết Trùng Cửu, vừa thể hiện lòng tôn kính đối với người già, chúc các cụ sống lâu và khỏe mạnh. Do đó, ngày 9 tháng 9 âm lịch còn được biết đến là Tết người cao tuổi.

Phong Tục Làm Bánh Trùng Cửu

Vào dịp Tết Trùng Cửu, người ta thường làm bánh Trùng Cửu. Phong tục này bắt nguồn từ những vùng không có núi. Trong tiếng Hán, từ “bánh điểm tâm” (糕点 – gāo diǎn) có âm đọc gần giống với “cao điểm,” trong đó “cao” (糕) có nghĩa là bánh, đồng âm với chữ “cao” (高) trong “đăng cao,” nghĩa là lên cao. Do đó, ăn bánh Trùng Cửu được xem như một cách tượng trưng cho việc leo núi.

Ở những vùng miền khác nhau, bánh Trùng Cửu có nhiều biến tấu, phản ánh sự đa dạng trong ẩm thực địa phương. Từ nguyên liệu đến cách chế biến, mỗi loại bánh mang một hương vị đặc trưng riêng.

Ngắm Hoa Cúc, Uống Rượu Hoa Cúc và Đeo Cành Thù Du

Một phong tục khác không thể thiếu trong ngày Tết Trùng Cửu là ngắm hoa cúc, uống rượu hoa cúc và đeo cành thù du. Theo truyền thuyết, những phong tục này có khả năng trừ tà, xua đuổi bệnh tật. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng, ý nghĩa thực sự của những phong tục này nằm ở việc phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe khi thời tiết chuyển mùa.

Sau ngày 9/9 âm lịch, thời tiết trở nên thất thường, dễ gây bệnh. Rượu hoa cúc có tác dụng bình can, sáng mắt, giải nhiệt, tiêu độc và giải cảm. Cành thù du có mùi thơm đặc trưng, tính cay nóng, giúp đuổi muỗi, sát trùng, trị hàn và khử độc. Vì vậy, việc đeo cành thù du và uống rượu hoa cúc trong dịp Tết Trùng Cửu là một biện pháp bảo vệ sức khỏe hiệu quả.

Tết Trùng Cửu Ngày Nay

Ngày nay, Tết Trùng Cửu không chỉ là dịp để tưởng nhớ về những truyền thống xưa, mà còn là cơ hội để các gia đình sum họp, thể hiện lòng hiếu thảo với ông bà, cha mẹ. Dù ở thành thị hay nông thôn, người Việt vẫn giữ gìn những phong tục đẹp đẽ của ngày lễ này, như cùng nhau đi lễ chùa, tổ chức bữa cơm gia đình, tặng quà cho người lớn tuổi và thưởng thức những món ăn đặc trưng của mùa thu.

Tết Trùng Cửu là một phần quan trọng trong văn hóa Việt Nam, nhắc nhở chúng ta về những giá trị truyền thống tốt đẹp, về lòng hiếu kính và sự gắn kết gia đình.

Nguồn: Dựa trên bài viết gốc từ Đời sống Plus/GĐVN.

Nguồn: https://merakicenter.edu.vn/ Tác giả: Nguyễn Lân dũng