Tổ Chức Cơ Sở Đoàn Là Gì? Giải Mã Từ A-Z Cho Đoàn Viên (2025)

Tổ chức cơ sở của Đoàn là nền tảng vững chắc cho mọi hoạt động Đoàn, Hội. Vậy tổ chức cơ sở của Đoàn là gì? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về định nghĩa, cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của tổ chức cơ sở Đoàn để hiểu rõ hơn về vai trò quan trọng của nó trong công tác Đoàn và phong trào thanh niên.

Tổ Chức Cơ Sở Đoàn: Nền Tảng Của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

1. Tổ chức cơ sở Đoàn là gì?

Theo Điều 17 Điều lệ Đoàn khóa XI, tổ chức cơ sở Đoàn bao gồm Đoàn cơ sở và Chi đoàn cơ sở. Đây là nền tảng của Đoàn, được thành lập theo địa bàn dân cư, ngành nghề, đơn vị học tập, công tác, lao động, nơi cư trú và đơn vị cơ sở trong lực lượng vũ trang nhân dân. Tùy thuộc vào đặc thù của từng đơn vị, tổ chức cơ sở Đoàn có thể trực thuộc Đoàn cấp huyện hoặc Đoàn cấp tỉnh.

2. Các đơn vị thuộc tổ chức cơ sở Đoàn

Hướng dẫn 16-HD/TWĐTN-BTC năm 2018 quy định chi tiết về các đơn vị thuộc tổ chức cơ sở Đoàn, bao gồm:

(1) Chi đoàn:

• Khái niệm: Là tổ chức tế bào của Đoàn, hạt nhân nòng cốt đoàn kết, tập hợp thanh thiếu nhi.
• Sinh hoạt định kỳ: Chi đoàn sinh hoạt định kỳ 01 tháng 01 lần. Tại các vùng sâu, vùng xa, miền núi hoặc đơn vị có đoàn viên phân tán, tần suất sinh hoạt có thể là 03 tháng ít nhất 01 lần.
• Các loại hình chi đoàn đặc thù:
  • Chi đoàn trong các đội hình thanh niên xung phong, thanh niên tình nguyện, thanh niên xung kích, các đội hình lao động trẻ, các đơn vị, tổ, đội, nhóm công tác, hợp tác xã có thời gian từ 6 tháng trở lên có thể trực thuộc đoàn cấp trên trực tiếp hoặc đoàn cơ sở nơi hoạt động.
  • Chi đoàn tại các khu tập thể, khu nhà trọ công nhân, khu công nghiệp, khu chế xuất, nhà máy, xí nghiệp chưa có tổ chức Đoàn do đoàn xã, phường, thị trấn thành lập và trực thuộc.
  • Việc thành lập chi đoàn ở các cơ sở đào tạo theo tín chỉ do ban chấp hành đoàn trường quyết định dựa trên hướng dẫn của Ban Bí thư Trung ương Đoàn.
  • Trong các đơn vị liên kết đào tạo, đoàn viên sinh hoạt và chịu sự quản lý của chi đoàn, đoàn trường nơi học tập.
• Chi đoàn tạm thời: Được thành lập trong các đội hình thanh niên xung phong, thanh niên tình nguyện, thanh niên xung kích, các đội hình lao động trẻ, các đơn vị, tổ, đội, nhóm công tác có thời gian từ 01 tháng đến dưới 06 tháng và có từ 03 đoàn viên trở lên chuyển đến. Đoàn cấp trên trực tiếp sẽ ra quyết định thành lập, chỉ định ban chấp hành lâm thời và bàn giao cho nơi nhận. Chi đoàn tạm thời có nhiệm vụ tổ chức hoạt động, quản lý đoàn viên, thu nộp đoàn phí và giữ liên hệ với cấp bộ đoàn nơi thành lập.

(2) Phân đoàn:

• Khái niệm: Đơn vị được thành lập trên cơ sở các đoàn viên sinh hoạt trong cùng một chi đoàn có điều kiện công tác, lao động và học tập tương đối đặc thù, hoặc có khoảng cách về địa lý, khó khăn trong việc tham gia sinh hoạt, hoạt động chung của chi đoàn mà không có điều kiện tách ra thành một chi đoàn độc lập.
• Nhiệm vụ: Đoàn kết, tập hợp đoàn viên thanh niên, tổ chức cho đoàn viên tham gia sinh hoạt và các hoạt động của Đoàn theo nghị quyết của chi đoàn; đánh giá, xếp loại đoàn viên hàng năm và báo cáo kết quả với ban chấp hành chi đoàn; đề nghị ban chấp hành chi đoàn xem xét giới thiệu thanh niên để đoàn cơ sở xét kết nạp vào Đoàn; thực hiện các nhiệm vụ do ban chấp hành chi đoàn trực tiếp ủy quyền.
• Quy trình thành lập: Ban chấp hành chi đoàn thảo luận, thống nhất thành lập phân đoàn và phân công đoàn viên làm phân đoàn trưởng.
• Chế độ sinh hoạt: Do ban chấp hành chi đoàn quy định nhưng phải đảm bảo các quy định của Điều lệ Đoàn.

(3) Đoàn cơ sở:

• Khái niệm: Là cấp trên trực tiếp của chi đoàn. Đơn vị có từ 02 chi đoàn trở lên và có ít nhất 30 đoàn viên thì thành lập đoàn cơ sở. Đối với xã, phường, thị trấn có từ 02 chi đoàn trở lên nhưng không đủ 30 đoàn viên vẫn thành lập đoàn cơ sở.
• Đoàn bộ phận: Ở những đơn vị đặc thù, đoàn cơ sở có thể đề nghị thành lập đoàn bộ phận (đối với những đơn vị có cấp ủy tương ứng về cấp) và đề nghị đoàn cấp trên trực tiếp công nhận. Đoàn bộ phận có nhiệm vụ tổ chức thực hiện nghị quyết của đoàn cơ sở. Nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, con dấu và nhiệm kỳ của đoàn bộ phận áp dụng như đoàn cơ sở.

3. Nhiệm vụ của tổ chức cơ sở Đoàn

Theo Điều 18 Điều lệ Đoàn khóa XI, tổ chức cơ sở đoàn có các nhiệm vụ sau:

• Đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi.
• Tổ chức các hoạt động, tạo môi trường giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thanh thiếu nhi nhằm góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh của địa phương, đơn vị.
• Phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và các tổ chức kinh tế, xã hội làm tốt công tác thanh niên, chăm lo xây dựng Đoàn, tích cực xây dựng cơ sở Đoàn, Hội, Đội ở địa bàn dân cư, tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng và chính quyền.

Ví dụ, Đoàn cơ sở có thể tổ chức các hoạt động tình nguyện giúp đỡ người nghèo, gia đình chính sách, hoặc phối hợp với các trường học tổ chức các buổi giáo dục kỹ năng sống cho thanh thiếu nhi.

4. Tổ chức cơ sở Đoàn có quyền hạn gì?

Tổ chức cơ sở Đoàn có các quyền sau đây:

• Kết nạp đoàn viên mới, quản lý đoàn viên, tiếp nhận, chuyển sinh hoạt Đoàn; giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng bồi dưỡng, kết nạp; giới thiệu cán bộ, đoàn viên vào quy hoạch đào tạo, sử dụng cán bộ của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể và tổ chức kinh tế, xã hội.
• Tổ chức các hoạt động, các phong trào nhằm đoàn kết, tập hợp thanh niên, đáp ứng nhu cầu, lợi ích chính đáng, hợp pháp của tuổi trẻ; phối hợp với các ngành, các đoàn thể, các tổ chức kinh tế, xã hội tạo môi trường, điều kiện thuận lợi trong công tác thanh niên.
• Tổ chức các hoạt động tạo thêm việc làm và thu nhập cho cán bộ, đoàn viên, thanh niên, tạo nguồn kinh phí cho hoạt động của Đoàn; được sử dụng con dấu hợp pháp.

Kết luận

Tổ chức cơ sở Đoàn đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng và phát triển Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Việc hiểu rõ về tổ chức cơ sở Đoàn, từ khái niệm, cơ cấu đến nhiệm vụ và quyền hạn, là vô cùng quan trọng đối với mỗi đoàn viên, thanh niên, giúp họ phát huy tối đa vai trò và trách nhiệm của mình trong công tác Đoàn và phong trào thanh niên, góp phần vào sự phát triển của đất nước.

Tài liệu tham khảo

• Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khóa XI.
• Hướng dẫn 16-HD/TWĐTN-BTC năm 2018 hướng dẫn khoản 3 Điều 17 Điều lệ Đoàn khóa XI.