Truy Cứu Trách Nhiệm Hình Sự Là Gì? Giải Đáp Từ Luật Sư (2025)

Truy Cứu Trách Nhiệm Hình Sự: Bản Chất Pháp Lý

Truy cứu trách nhiệm hình sự (TNHS) là việc Nhà nước, thông qua các cơ quan tố tụng, buộc một người có hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật Hình sự là tội phạm, phải chịu trách nhiệm về hành vi đó. Trách nhiệm này thể hiện ở việc người phạm tội phải đối mặt với các hình phạt được quy định cụ thể trong Bộ luật Hình sự.

Người đang bị truy cứu TNHS là người đang trong giai đoạn bị các cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng các biện pháp tố tụng hình sự, bao gồm:

• Khởi tố: Bắt đầu quá trình điều tra một hành vi có dấu hiệu phạm tội.
• Điều tra: Thu thập chứng cứ, xác định sự thật khách quan của vụ án.
• Truy tố: Đề nghị Tòa án đưa vụ án ra xét xử.
• Xét xử: Tòa án xem xét, đánh giá chứng cứ và đưa ra phán quyết.

Trong giai đoạn này, người bị truy cứu TNHS có thể bị áp dụng các biện pháp ngăn chặn như tạm giam hoặc cấm đi khỏi nơi cư trú (tại ngoại) để đảm bảo cho quá trình điều tra, truy tố và xét xử được diễn ra thuận lợi.

Hậu Quả Pháp Lý Của Việc Bị Truy Cứu Trách Nhiệm Hình Sự

Trong thời gian bị truy cứu TNHS, dù bị tạm giam hay tại ngoại, cá nhân đó sẽ bị hạn chế hoặc cấm thực hiện một số ngành nghề, lĩnh vực nhất định theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

• Ngành Kế toán: Theo Điều 52 Luật Kế toán 2015 và Điều 19 Nghị định 174/2016/NĐ-CP, người đang bị truy cứu TNHS không được làm kế toán. Ngoài ra, các trường hợp khác không được làm kế toán bao gồm người bị cấm hành nghề kế toán theo bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực, người đang chấp hành hình phạt tù, hoặc đã bị kết án về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm về chức vụ liên quan đến tài chính, kế toán mà chưa được xóa án tích.
• Ngành Đại lý thuế: Điểm b, c Khoản 4 Điều 105 Luật Quản lý thuế 2019 quy định người đang bị cấm hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế, kế toán, kiểm toán, người đang bị truy cứu TNHS, người đã bị kết án về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế liên quan đến thuế, tài chính, kế toán mà chưa được xóa án tích, và người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc thì không được làm nhân viên đại lý thuế.

Án Treo Và Truy Cứu Trách Nhiệm Hình Sự: Mối Liên Hệ

Theo Khoản 1 Điều 65 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), án treo là hình phạt tù không quá ba năm mà người phạm tội không phải chấp hành tại trại giam. Tòa án sẽ căn cứ vào nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ để quyết định cho hưởng án treo và ấn định thời gian thử thách từ 1 đến 5 năm. Trong thời gian này, người được hưởng án treo phải thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của Luật Thi hành án hình sự.

Vậy, người đang hưởng án treo có còn bị coi là đang bị truy cứu TNHS không? Về mặt pháp lý, giai đoạn truy cứu TNHS (khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử) đã kết thúc khi bản án có hiệu lực pháp luật. Sau giai đoạn này là giai đoạn thi hành án hình sự, trong đó có hình thức án treo.

Điều 88 Luật Thi hành án hình sự quy định về việc lao động, học tập của người được hưởng án treo. Nếu người này là người lao động và được tiếp tục làm việc tại doanh nghiệp, họ sẽ được bố trí công việc phù hợp để đảm bảo yêu cầu giám sát, giáo dục, được hưởng lương và các chế độ khác theo quy định, đồng thời thời gian làm việc được tính vào thời gian công tác.

Như vậy, đối chiếu các quy định của Bộ luật Hình sự, Luật Thi hành án hình sự, Luật Kế toán, Luật Quản lý thuế, ngoài các trường hợp bị cấm hành nghề theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực và các trường hợp không được làm kế toán, nhân viên đại lý thuế được quy định cụ thể tại các văn bản pháp luật chuyên ngành, thì không có quy định nào cấm người được hưởng án treo làm nghề kế toán hoặc đại lý thuế trong thời gian thử thách.

Kết Luận

Hiểu rõ khái niệm “truy cứu trách nhiệm hình sự” và các quy định liên quan là điều cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân. Bài viết đã cung cấp thông tin chi tiết về khái niệm, hậu quả pháp lý và mối liên hệ giữa truy cứu TNHS với hình phạt án treo, đặc biệt trong lĩnh vực kế toán và đại lý thuế. Hy vọng những thông tin này hữu ích cho bạn đọc.

*Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến pháp lý chuyên nghiệp.

Nguồn: https://merakicenter.edu.vn/ Tác giả: Nguyễn Lân dũng